Zonder diploma voor de klas: 'De school is blij, studenten krijgen een onvoldoende'

Het lerarentekort in de stad loop zo op, dat basisscholen studenten zonder diploma alleen voor de klas zetten. Gevaarlijk, vinden de opleidingen.

Als talentvolle voetballertjes in de jeugd van Ajax worden ze al voor hun opleiding afgerond is weggekaapt. Steeds vaker kloppen scholen aan bij de Ipabo voor een samenwerkingsverband, zegt opleidingsmanager Susan Herrings. Vanaf volgend jaar kan de opleiding zelfs een baangarantie aan nieuwe studenten geven dankzij de enorme vraag.

Lees ook: Volgende week staken alle basisschooldocenten. Maar waarom?

Maar lang niet alle scholen wachten tot de studenten in hun vierde jaar zitten en de benodigde kwalificaties hebben om in hun eentje les te geven. Er zijn gevallen dat zelfs tweedejaars studenten als stagiair of al betaald echte diensten draaien. En dat heeft z'n risico's, want het is juist belangrijk dat studenten ook kunnen observeren. 'Ze moeten het ook leren van hun mentor. Ze hebben iemand nodig die feedback geeft. Als ze alleen voor de klas gezet worden, dat stokt de ontwikkeling', zegt Herrings.

Frustratie
Het leidt tot heel vervelende situaties waarin een student na afloop van de stage een mooie beoordeling van de school krijgt, maar de school een onvoldoende moet geven. 'En ja, dat moeten we met elkaar niet willen. Die onvoldoende komt omdat ze zich niet voldoende hebben ontwikkeld. Omdat ze te veel alleen voor die klas staan.'

Lees ook: Directeur basisschool: 'Gelijke kansen voor kinderen? Goede mensen voor de groep'

Voor veel studenten is het moeilijk om nee te zeggen tegen scholen. Ze vinden het een eer en willen ook helpen als er anders bijvoorbeeld een klas naar huis gestuurd moet worden. 'En één keer is niet erg, maar als het de hele week is, dan komt de kwaliteit van zo'n student in gevaar. En dat is gewoon jammer. Want op een gegeven moment gaat zo'n student merken: ik heb de klas niet meer in de hand, krijgt frustratie, kan niet groeien en zit vast.'

Lees verder onder de video

Ontwikkeling stagneert
Herrings geeft als voorbeeld de oudergesprekken die een leraar moet kunnen voeren. 'Die zijn best pittig.' Als ze daar niet goed in zijn en ze er alleen zitten, leren ze niet hoe het beter kan. 'Dan stagneert bij sommige studenten de ontwikkeling.'

Lees ook: Juf Marga (44) gaat staken: 'Mijn lijf doet pijn, je bent gewoon altijd moe'

De 20-jarige Denise Koops zit in het derde jaar van haar opleiding en geeft inmiddels drie dagen betaald les op basisschool Samenspel in Zuidoost. Een vierde dag loopt ze stage. Ze is juist blij met de kans om alleen voor de klas te staan, want het geeft haar een 'vertrouwensboost'.

Beter dan horecabaantje
'Ik ben hier vier dagen in de week, ik heb er heel veel van geleerd. Ik merk dat ik zelf erg gegroeid ben in wat ik doe en hoe ik als juf ben', zegt ze. Eerder combineerde ze haar studie met een baantje in de horeca, waar ze in het weekend tot drie uur 's nachts werkte. 'Dat is net zo zwaar. Ik was daar net zo moe van als dat ik hier een week ben geweest. Hier haal ik meer voldoening uit dan gewoon een zaterdagbaantje.'

Lees ook: Scepsis over onderwijsplan wethouder: 'Liever mensen met passie voor het vak'

Het was de schooldirectrice die Koops vroeg of ze nog dagen vrij had om te komen werken. 'Ik heb eigenlijk meteen ja gezegd. Ik denk dat ik door hier meerdere dagen te zijn werk aan mijn toekomst. En zo ontzettend veel ervaring opdoe, dat ik dat met beide handen aangenomen heb.'

Eigen verantwoordelijkheid
De door Herrings aangekaarte gevaren denkt ze te kunnen ontlopen. 'Ik heb die druk zelf nog nooit gevoeld. Ik denk dat het zo zwaar is als je het zelf maakt. Je hebt zo veel stage gelopen, zo veel opdrachten gedaan, onderzoeken gedaan. Ik denk dat je in je derde jaar echt wel bekwaam bent om een dag alleen voor de klas te zijn.' De ruimte om alles eromheen te leren is volgens Koops haar eigen verantwoordelijkheid. 'Die ruimte moet je zelf zoeken.'

Lees ook: Wethouder Kukenheim ziet niets in lerarenbonus: 'In Rotterdam werkt het nauwelijks'

Waar Koops en haar opleidingsmanager het wel over eens zijn, is het belang van de actie volgende week. Herrings weet dat de gemeente bezig is om het lerarentekort te bestrijden. 'Maar hoe dat geld wordt uitgegeven is nog allemaal onduidelijk, staat allemaal nog in de steigers, dat zou met de tekorten die er zijn veel sneller mogen en al veel eerder moeten worden gestart. Ik denk dat volgend jaar het probleem nog veel groter is en dat onze studenten nog veel meer worden gevraagd, meer de druk gaan voelen.'

Lees verder onder de video

Woningnood
Ook Koops denkt dat het salaris voor basisschoolleraren te laag is. 'Ik denk dat we er hard genoeg voor werken.' Maar ze wil ook minder administratieve rompslomp om meer aandacht aan de kinderen te kunnen geven. 'Ik denk dat het goed is om onze stem te laten horen.'

Lees ook: Waarom word je leraar? 'Ik wil iets belangrijks doen, laag salaris maakt niet uit'

Behalve geld voor het bestrijden voor het lerarentekort met goed opgeleide mensen, speelt ook de woningmarkt mee. 'Dat is een groot probleem', zegt Herrings. Ze ziet leraren die in Amsterdam werken, maar bijvoorbeeld in Almere wonen, juist de stad uitgaan. Want ook in steden als Almere is er inmiddels een lerarentekort. 'Zo wordt het probleem nog groter. Er moeten huizen komen voor leerkrachten zodat zij dicht bij scholen aan de slag kunnen.'

Boterham met kaas
Koops: 'Een van mijn beste vriendinnen vertrekt naar Rotterdam om daar te gaan werken en daar te gaan wonen. Maar ik blijf mijn hele leven in de Bijlmer.' Een huis kan ze niet vinden, daarom woont ze nog thuis. Medestudenten gaan wel de stad uit. 'Het is voor ons zó moeilijk om iets te vinden. En als je iets hebt gevonden dan betaal je een godsvermogen en eet je elke dag een boterham met kaas.'

Lees ook: Wethouder onderzoekt extraatjes om leraren te lokken

'Als je de leraren in de stad wil houden, de leraren die willen blijven, ik denk dat je daar wel extra je best voor zou moeten doen. Dat gaat niet zomaar', aldus de student.